वेगाने बदलणाऱ्या आणि गगनचुंबी इमारतींनी व्यापलेल्या मुंबईत आजही काही ठिकाणे जुन्या संस्कृतीची आणि परंपरेची साक्ष देताना दिसतात. गिरगाव परिसरातील खोताची वाडी हे त्यापैकीच एक महत्त्वाचे ठिकाण मानले जाते. जुन्या मुंबईचा वारसा जपणारी ही ऐतिहासिक वाडी आजही पर्यटक, इतिहास अभ्यासक आणि छायाचित्रकारांसाठी विशेष आकर्षण ठरत आहे.
खोताची वाडीची स्थापना अठराव्या शतकाच्या उत्तरार्धात झाल्याचे मानले जाते. त्या काळात या परिसरातील जमीन खोत कुटुंबाच्या मालकीची होती. त्यामुळे या भागाला ‘खोताची वाडी’ असे नाव पडले. मुंबईच्या सुरुवातीच्या विकासकाळात येथे मुख्यतः ईस्ट इंडियन समुदाय आणि कॅथलिक कुटुंबांचे वास्तव्य होते. त्यांनी आपली संस्कृती, परंपरा आणि सणवार या परिसरात आजही जपून ठेवले आहेत.
या वाडीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे येथील रंगीबेरंगी आणि पोर्तुगीज शैलीतील घरे. लाकडी बाल्कनी, कोरीव खिडक्या, अरुंद गल्ल्या आणि आकर्षक घरांची रचना या परिसराला वेगळी ओळख देतात. येथील अनेक घरे शंभर वर्षांहून अधिक जुनी असून त्यांच्यावर पोर्तुगालच्या वास्तुकलेचा प्रभाव स्पष्टपणे दिसून येतो.
खोताची वाडीत फिरताना जणू जुन्या काळातील मुंबईचा अनुभव मिळतो. आधुनिकतेच्या लाटेतही या वाडीने आपले ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक अस्तित्व टिकवून ठेवले आहे. त्यामुळेच मुंबईतील वारसा स्थळांमध्ये खोताची वाडी आजही विशेष महत्त्व राखून आहे.
