.jpeg)
AI गुंतवणुकीकडे जागतिक गुंतवणूकदारांचे लक्ष
नवी दिल्ली : जागतिक गुंतवणूकदारांचे लक्ष कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील नव्या संधींकडे वळल्याने भारतीय शेअर बाजारावर परदेशी गुंतवणुकीचा दबाव कायम आहे. रुपयाच्या सातत्याने होत असलेल्या घसरणीमुळेही परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPI) भारतीय समभागांमधील गुंतवणूक कमी करण्याचा मार्ग स्वीकारला आहे. जून महिन्याच्या पहिल्याच आठवड्यात एफपीआयने भारतीय बाजारातून सुमारे ४३ हजार कोटी रुपये काढून घेतल्याची माहिती समोर आली आहे.
उपलब्ध बाजार आकडेवारीनुसार, २०२६ या वर्षात आतापर्यंत परदेशी गुंतवणूकदारांनी भारतीय शेअर बाजारातून एकूण २.६७ लाख कोटी रुपयांची निव्वळ गुंतवणूक काढून घेतली आहे. हा आकडा मागील संपूर्ण वर्षातील गुंतवणूक माघारीपेक्षाही अधिक असल्याचे दिसून येते.
बाजार तज्ज्ञांच्या मते, भारतीय कंपन्यांच्या नफ्यातील तुलनेने मंद वाढ, रुपयाचे अवमूल्यन आणि जागतिक तंत्रज्ञान क्षेत्रात निर्माण झालेल्या आकर्षक संधी यामुळे परदेशी गुंतवणूकदार भारतीय बाजारातील हिस्सा कमी करत आहेत. अमेरिकेतील व्याजदर आणि डॉलरची मजबुती यांचाही या प्रवाहावर प्रभाव पडत आहे.
यंदाच्या वर्षात फेब्रुवारी महिना वगळता बहुतांश काळ एफपीआय निव्वळ विक्रेते राहिले आहेत. मार्च महिन्यात विक्रमी पातळीवर निधी बाहेर गेला होता, तर एप्रिल, मे आणि जूनच्या सुरुवातीलाही विक्रीचा दबाव कायम राहिला आहे.
रुपयाच्या घसरणीमुळे परदेशी गुंतवणूकदारांच्या परताव्यावर परिणाम होत असल्याने अनेक गुंतवणूकदारांनी भारतासह इतर उदयोन्मुख बाजारपेठांमधून निधी काढून विकसित बाजारपेठांमधील संधींकडे मोर्चा वळवला आहे. गेल्या वर्षभरात रुपयाच्या मूल्यात झालेली घट ही गुंतवणूकदारांच्या चिंतेचे प्रमुख कारण मानली जात आहे.
दरम्यान, परदेशी भांडवलाचा ओघ वाढवण्यासाठी केंद्र सरकार आणि भारतीय रिझर्व्ह बँकेने विविध उपाययोजना हाती घेतल्या आहेत. सरकारी रोख्यांवरील गुंतवणुकीसाठी करसवलती, फॉरेक्स स्वॅप सुविधेचा विस्तार, एफसीएनआर ठेवींना प्रोत्साहन आणि अनिवासी भारतीयांसाठी गुंतवणूक मर्यादा वाढविणे यांसारख्या निर्णयांमुळे भविष्यात परदेशी गुंतवणूक वाढण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
विश्लेषकांच्या मते, जागतिक स्तरावरील AI-केंद्रित गुंतवणुकीचा वेग कमी झाल्यास भारतीय बाजारात पुन्हा परदेशी निधीचा ओघ वाढू शकतो. काही आंतरराष्ट्रीय तंत्रज्ञान निर्देशांकांमध्ये दिसत असलेल्या अस्थिरतेमुळे या प्रवाहात बदल होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
दुसरीकडे, कर्ज बाजारात परदेशी गुंतवणूकदारांचा विश्वास कायम असल्याचे चित्र आहे. जूनच्या पहिल्या आठवड्यात सरकारी रोख्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक झाली असून, यंदाच्या वर्षातील कर्ज बाजारातील एकूण परदेशी गुंतवणूक लक्षणीय पातळीवर पोहोचली आहे.