इराण युद्धाचा परिणाम
बीजिंग: कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रातील वाढत्या मागणीमुळे निर्माण झालेला आर्थिक उत्साह इराण युद्धामुळे मंदावल्याचे दिसून आले असून, मार्च महिन्यात चीनच्या निर्यात वाढीचा वेग लक्षणीयरीत्या कमी झाला आहे. वाढत्या इंधन खर्चामुळे आणि जागतिक अनिश्चिततेमुळे चीनच्या निर्यातीत दबाव वाढल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
चीनच्या सीमाशुल्क विभागाने जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, मार्चमध्ये निर्यातीत केवळ २.५ टक्के वाढ नोंदवली गेली, जी गेल्या पाच महिन्यांतील सर्वात कमी आहे. यापूर्वी जानेवारी-फेब्रुवारीमध्ये ही वाढ २१.८ टक्के होती. रॉयटर्स या वृत्तसंस्थेच्या सर्वेक्षणात ८.३ टक्के वाढीचा अंदाज वर्तवण्यात आला होता, मात्र प्रत्यक्ष आकडेवारी त्यापेक्षा खूपच कमी राहिली.
२०२६ च्या सुरुवातीला सेमीकंडक्टर आणि सर्व्हर यांसारख्या AI संबंधित उत्पादनांच्या निर्यातीमुळे चीनला मोठा फायदा झाला होता. मात्र, पश्चिम आशियातील वाढत्या संघर्षामुळे परिस्थिती बदलली. विशेषतः इराणकडून होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद करण्यात आल्याने जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर परिणाम झाला आहे. या मार्गातून जगातील सुमारे २० टक्के तेल आणि गॅस वाहतूक केली जाते.
याउलट, मार्चमध्ये चीनची आयात २७.८ टक्क्यांनी वाढली असून, ती अपेक्षेपेक्षा जास्त आहे. जानेवारी-फेब्रुवारीमध्ये ही वाढ १९.८ टक्के होती. यावरून देशांतर्गत मागणी अजूनही मजबूत असल्याचे संकेत मिळत आहेत. चीनने २०२६ च्या सुरुवातीला निर्यातीच्या जोरावर चांगली कामगिरी केली होती आणि मागील वर्षाचा १.२ ट्रिलियन डॉलरचा विक्रमी व्यापार अधिशेष ओलांडण्याची शक्यता व्यक्त केली जात होती. मात्र, सध्याच्या युद्धस्थितीमुळे या अंदाजांवर अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.
युद्धामुळे वाढलेल्या इंधन आणि वाहतूक खर्चामुळे जागतिक ग्राहकांची खरेदी क्षमता कमी होत असून, त्याचा परिणाम चीनच्या वस्तूंवरील मागणीवर होत आहे. तरीही कमी खर्चात उत्पादन करण्याची क्षमता आणि सरकारी पाठबळ यामुळे चीनला स्पर्धेत आघाडी मिळू शकते, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. मॅक्वेरी ग्रुप, मिजुहो सिक्युरिटीज आणि सिटीग्रुप या वित्तीय संस्थांनी निर्यात वाढीबाबत वेगवेगळे अंदाज व्यक्त केले होते. काहींनी मोठी वाढ अपेक्षित केली होती, तर काहींनी सावध भूमिका घेतली होती.
दरम्यान, अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी लागू केलेल्या शुल्क धोरणांपूर्वी मागील वर्षी मार्चमध्ये चीनकडून मोठ्या प्रमाणात निर्यात करण्यात आली होती. त्यामुळे यंदाच्या आकडेवारीवर उच्च आधार परिणाम (हाय बेस) झाल्याचे मानले जाते.
मार्चमध्ये चीनचा व्यापार अधिशेष ५१.१३ अब्ज डॉलर इतका राहिला, जो जानेवारी-फेब्रुवारीतील २१४ अब्ज डॉलरच्या तुलनेत मोठ्या प्रमाणात घटलेला आहे. एकूणच, पश्चिम आशियातील तणाव, वाढते ऊर्जा दर आणि जागतिक अनिश्चितता यामुळे चीनच्या निर्यातीवर दबाव वाढला असून, आगामी काळात जागतिक व्यापारावर त्याचे परिणाम अधिक स्पष्टपणे दिसून येण्याची शक्यता आहे.